Tìm hiểu bài thuốc chữa khỏi benh tieu duong từ các dược liệu tự nhiên trong dân gian, để có phương pháp phòng và chữa bệnh hiệu quả giúp gia đình bạn luôn khỏe mạnh!

Chào mừng bạn đến với website Cổng thông tin điện tử huyện Cẩm Giàng - Tỉnh Hải Dương (Chương trình website đang trong thời gian chạy thử)
Home E-Mail Site Map
Tin Tức - Sự kiện
Văn hóa - Xã hội
Làng nghề chạm khắc gỗ Đông Giao
Nghề chạm khắc gỗ vốn có ở nước ta từ rất lâu đời. Theo sự tích của Phật mẫu Man Nương ở Chùa Dâu (Thuận Thành - Bắc Ninh) thì từ đầu công nguyên người ta đã biết xẻ cây gỗ Dâu để tạc tượng Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện

Dấu tích của nghề chạm khắc gỗ còn lưu lại trên pho tượng vị sư chùa Trấn Quốc, tượng ông trùm Trọng ở đền Quán Thánh, tượng 3 bà công chúa và 3 ông quan đại thần tại Đền Lý Quốc Sư - Hà Nội. Đó là chỉ nói về tượng, còn biết bao công trình chạm khắc gỗ có giá trị khác... đó là bức chạm "Gánh con" ở Đình Tây Đằng (Hà Tây xưa  Hà Nội ngày nay) thế kỷ XVI, "Tiên dâng hoa" ở Chùa Thái Lạc (Hưng Yên)... và còn biết bao vật dụng hàng ngày gắn bó với đời sống thường nhật của con người như bàn, ghế, sập, tủ... tất cả đều do bàn tay tài hoa khéo léo của người thợ làm nên.

Quá trình hoạt động làng nghề

Vẩy mũi chàng nên hình long phượng

Thợ Đông Giao mẫu dạng đâu hơn.

 

Các nghệ nhân làng nghệ Đông Giao

Ở nước ta có rất nhiều làng mộc nổi tiếng, trong đó có làng chạm khắc gỗ Đông Giao (Lương Điền - Cẩm Giàng - Hải Dương). Làng Đông Giao với lịch sử phát triển nghề chạm khắc hơn 300 năm đã sớm nổi tiếng khắp trong nước và quốc tế.

Đông Giao thời Lê là một  xã trong số 7 xã của tổng Mao Điền, huyện Cẩm Giàng, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương. Cuối thời Nguyễn, Đông  Giao vẫn đứng riêng biệt một xã gồm 3 thôn : Sở, Chay và Đông Tiến. Năm 1948, do chủ trương thực hiện liên xã của tỉnh, Đông Giao hợp với các thôn Bến, Thái Lai, Bái Dương, Ải, Bối Tượng, Lường Xá, Đông Khê, Cầu Dốc thành xã Lương Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

Theo Đại Việt Dư địa chí: “Đông Giao có diện tích 527 ha, phía Bắc giáp xã Đồng Khê, phía Đông giáp xã Thái Lai, phía Nam giáp xã Thượng Cuông thuộc phủ Bình Giang, phía Tây giáp xã Thuần Mỹ huyện Mỹ Hào”.

Với vị trí địa lý hết sức thuận lợi nằm tiếp giáp giữa 3 tỉnh Hưng Yên,  Bắc Ninh, Hải Dương, lại cách không xa  thủ đô Hà Nội, làng chạm khắc gỗ Đông Giao đã biết tận dụng và phát huy hết khả năng vốn có của mình. Bên cạnh đó, hệ thống đường giao thông thuỷ bộ như quốc lộ số 5, quốc lộ 38, sông Cẩm Giàng đã góp phần thúc đẩy cho sự phát triển kinh tế, thuận lợi cho giao lưu hàng hoá, tạo tiền đề cho việc phát triển sản xuất ở Đông Giao.

Theo thần tích của làng, vào thời Lê Cảnh Hưng (1740 - 1786), người thợ Đông Giao mà đại diện là cụ Vũ Xuân Ngôn đã có mặt tại Huế để tham gia xây dựng công trình cho triều đại phong kiến. Đến nay, ở Huế vẫn còn 1 làng của những người thợ Đông Giao xưa mang tên Đông Tiến và vẫn giữ được cái nghề mà cha ông họ truyền lại.

Thực tế khảo sát cho thấy, tình hình kinh tế - xã hội Đông Giao đã có những thay đổi quan trọng về cơ cấu sản xuất : nếu trước đây là “Dĩ nông vi bản” - nghề nông nghiệp trồng lúa nước là gốc - được qui định tại bản Hương ước xây dựng năm 1936 gồm 100 điều (qui định về cơ cấu, tổ chức, quản lý làng xã) thì nay, nghề mộc và chạm khắc đã được xác lập vai trò chủ đạo, mang lại thu nhập cao cho mọi gia đình. Với tổng diện tích canh tác có 329 mẫu, bình quân thu nhập  1,8 tạ thóc/ sào tương đương 600 tấn/năm, thu nhập nông nghiệp ở Đông Giao chỉ đạt khoảng trên dưới 1 tỷ đồng Việt Nam. Trong khi đó, thu nhập từ nghề mộc chạm khắc hiện theo báo cáo của địa phương là hàng chục tỷ đồng/năm với mạng lưới tiêu thụ rộng khắp trên cả nước, trở thành hoạt động nghề nghiệp xuyên quốc gia, quốc tế thu hút mọi lứa tuổi lao động  trong làng và các xã lân cận tham gia, tạo thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ gia đình.

Di sản văn hóa

Về Đông Giao hôm nay, bên cạnh các công trình khang trang mang dáng dấp của thời đại, ta còn bắt gặp hệ thống các di tích lịch sử cổ kính như Đền, Đình,  Chùa, Miếu được bảo vệ tôn tạo. Đình Đông Giao là một ngôi đình lớn được khởi dựng năm Vĩnh Hựu thứ tư (1738). Theo văn bia của đình ghi lại thì đình Đông Giao do một viên quan nội giám người làng hưng công. Đình Đông Giao được xây theo hình chữ  đinh (J), trên một khu đất rộng ở giữa làng. Di tích có qui mô, kiến trúc bề thế, được dựng theo hướng Tây Nam, trước mặt là hồ nước lớn và xa xa là những cánh đồng rộng bát ngát thẳng cánh cò bay quanh năm xanh tốt. Theo quan niệm xưa, đây là thế đất tụ phúc tụ linh. Hồ lớn tượng trưng cho yếu tố (âm), di tích mang yếu tố (dương), âm dương hoà hợp là khởi đầu của sự sinh sôi phát triển. Hiện nay, tại đình làng còn giữ được 6 đạo sắc phong của các thời Lê, Nguyễn (Tự Đức, Duy Tân, Khải Định)  mà cổ nhất là đạo sắc thời Lê Cảnh Hưng. Đây là những di vật vô cùng quí giá cần trân trọng bảo quản, giữ gìn.

Ngay  trước cửa đình Đông Giao, ta bắt gặp một bia đá lớn được dựng  năm 1738 ghi lại quá trình xây dựng đình và tên tuổi người công đức xây dựng. Ở vị trí trung tâm của toà đại bái là khám thờ, hai bên là đôi long mã lớn có kích thước gần bằng ngựa thật do các nghệ nhân Đông Giao làm vào cuối thế kỷ 19. Đôi long mã được chạm khắc công phu, cầu kỳ thể hiện tài năng tuyệt vời của những nghệ nhân chạm khắc. Phía bên khám thờ là 2 bức cuốn thư (thế kỷ 19). Bên trái khám thờ là bàn thờ và tượng thờ cụ tổ làng nghề chạm khắc Vũ Xuân Ngôn. Cụ được các dòng họ suy tôn làm tổ nghề của làng năm 1992, được tạc tượng thờ tại Đình.

 


Sản phẩm của làng nghề Đông Giao

Nếu ai có dịp về Đông Giao vào đúng ngày hội làng chắc chắn sẽ cảm nhận được các giá trị văn hoá của một làng nghề thấm đượm nhiều tình cảm của người dân nơi đây. Hội làng Đông Giao được tổ chức vào ngày 17 tháng Chạp (AL) hàng năm. Tương truyền ngày 17 tháng Chạp là ngày mất của thành hoàng làng và cũng là dịp mọi hiệp thợ ở mọi miền tổ quốc đều trở về làng sau một năm dời xa quê hương bản quán đi làm ăn trên khắp mọi miền của tổ quốc. Lễ hội Đông Giao được tổ chức long trọng, vui tươi với nhiều trò chơi dân gian đặc sắc.

Nghề mộc và chạm khắc

Thợ Đông Giao có sự khéo léo, thông minh với bản chất cần cù chịu khó nên qua thời gian, họ đã không ngừng sáng tạo, cải tiến mẫu mã, nâng cao tay nghề. Đặc biệt trong cơ chế thị trường hiện nay họ đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất để tạo nên những sản phẩm chạm khắc gỗ vô cùng phong phú đa dạng.

Nếu như trước đây là đồ gia dụng (bàn ghế, giường tủ...) và đồ thờ cúng (ngai ỷ, hương án, bát bửu...) thì nay người thợ sản xuất cả những sản phẩm mỹ thuật nội thất mang phong cách phương Nam (tủ chùa, sa lông, gạt tàn thuốc lá, con giống trang trí các loại...). Đặc biệt là những mặt hàng xuất khẩu cho các nước : Đài Loan, Hồng Công, Singapo,Thái Lan, Trung Quốc... phải được thể hiện trau chuốt hơn, đa dạng hơn theo yêu cầu khách hàng. Đến nay, chỉ tính riêng tại thành phố Hồ

Chí Minh, làng nghề chạm khắc Đông Giao đã có tới gần 30 cửa hàng lớn, có đủ khả năng bao tiêu và xuất khẩu ra nước ngoài mang lại nguồn thu nhập ngày càng cao cho các gia đình.

Sản phẩm chạm khắc gỗ Đông Giao hội tụ, kết tinh những giá trị tinh tuý nhất của các yếu tố văn hoá mà người thợ Đông Giao đã gửi gắm vào đó. Vì vậy, với thị trường, sản phẩm chạm khắc gỗ Đông Giao là cầu nối, là hạt nhân tạo nên mối quan hệ biện chứng tất yếu giữa kinh tế - văn hoá và phát triển. Trong nhiều nguyên nhân để Đông Giao tồn tại đến ngày nay thì sản phẩm và thị trường tiêu thụ sản phẩm chạm khắc gỗ giữ vai trò cốt yếu.

Chạm khắc gỗ là một nghề thủ công đặc biệt, nó không đơn thuần chỉ mang ý nghĩa về giá trị kinh tế mà nó còn là một nghề mang nặng giá trị về Văn hoá - nghệ thuật, vì qua đó nghệ nhân đã khắc hoạ được khát vọng của con người, tư duy con người và sự cảm nhận nghệ thuật của con người. Đồng  thời qua đó đã lưu lại được những sắc thái Văn hoá quê hương, bản sắc Văn hoá dân tộc nói riêng và cũng qua đó, thể hiện được cái riêng của nền văn minh phương Đông.

Truyền nghề và học nghề

Muốn làm được nghề chạm, dù chỉ là chạm khắc đồ thờ các loại, người phó nhỏ ngày xưa phải đầu tư học việc hàng chục năm mới có thể lành nghề. Biết kỹ thuật chạm khắc rồi phải nhớ các lối, các hoạ tiết, các đề tài. Học nghề chạm khó hơn nhiều so với các nghề thủ công khác vì đây là nghề kỹ thuật gắn liền với mỹ thuật cao. Người thợ không chỉ có sức khoẻ tốt, bàn tay khéo léo, kiên trì mà còn phải có khả năng mẫn cảm, tái hiện đề tài theo mẫu và sáng tạo mẫu mới. Để hoàn thành một bức chạm có thể mất hàng tháng là chuyện bình thường, nếu không kiên trì thì không thể theo nghề được.


 
Sản phẩm của làng nghề Đông Giao
 

Đối tượng học nghề xưa  thường là nam giới, theo học nghề từ khi còn bé tại nhà thợ cả. Thường thì vừa học vừa làm, nhìn theo mẫu mà chạm. Mọi sinh hoạt người học việc phải tự túc, đến khi lành nghề thì thợ cả mới tính công nên số người học nghề xưa không nhiều, hầu hết thuộc diện “cha truyền, con nối” do đó nhiều bí quyết tồn tại theo mô hình gia đình. Ngày nay, việc học nghề chạm khắc có cả nữ giới và trẻ em tham gia. Tuỳ theo khả năng từng người mà thợ cả có thể giao việc ở mức độ khác nhau. Qua khảo sát thực tế ở Đông Giao hiện nay có hàng trăm thợ học việc từ các địa phương đến như: Hoà Phong (Mỹ Hào - Hưng Yên); Hưng Thịnh (Bình Giang - Hải Dương), Lâm Thao (Gia Lương - Bắc Ninh), Cẩm Hưng (Cẩm Giàng - Hải Dương) ...Đến Đông Giao ngày nay, không ít người không khỏi ngạc nhiên về những sản phẩm tưởng như rất phức tạp lại do chính nhóm thợ thanh thiếu niên thực hiện. Nhiều em mới trên 10 tuổi đã chạm thành công những sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao. Đặc biệt hơn là có những em nữ đục chạm lèo tủ rất đẹp không kém gì những thợ lành nghề.

Chạm khắc gỗ là một nghề được xuất phát từ nghề thợ mộc thủ công đòi hỏi sức lao động tinh khéo nên lực lượng sản xuất chủ yếu là nam giới, do vậy mà sự phân công lao động ở Đông Giao khá rõ ràng và ổn định. Người phụ nữ  chăm lo đồng ruộng, con cái, còn người đàn ông “cha truyền, con nối” gắn bó với nghề thủ công. Và như thế, khác với nhiều địa phương thuần nông, nghề chạm khắc gỗ ở Đông Giao đã có sự chuyên môn hoá rất sớm do đặc thù nghề nghiệp. Với đặc trưng như vậy, những năm trước đây, người thợ Đông Giao không thể làm cố định tại gia đình mình, mà làm lưu động theo đơn đặt hàng. Quá trình sản xuất lưu động đó đã tạo nên sự giao lưu văn hoá giữa các vùng. Trên cơ sở đó, văn hoá làng Đông Giao đã diễn ra quá trình hội nhập và phát triển, góp phần tạo nên xu thế đổi mới mang tính thời đại.

Hòa nhập và phát triển

Hoà nhập với xu thế ấy, kinh tế thương mại ở Đông Giao ngày nay đã có những bước tiến bước đầu tạo điều kiện để cầu thúc đẩy cho cung. Với sự hưng thịnh của nghề truyền thống, việc hình thành các cơ sở dịch vụ thương mại là việc làm tất yếu. Năm 1993 ở Đông Giao đã hình thành cơ sở dịch vụ thương mại đầu tiên của gia đình ông Vũ Xuân Cửu. Tuy rằng “vạn sự khởi đầu nan” song nó đã mở đường cho sự phát triển mới của  Đông Giao. Đối với thị trường trong nước, sản phẩm của  Đông Giao được tiêu thụ ở khắp 3 miền. Thị trường miền Bắc xưa có phần như không thích ứng với mặt hàng này thì nay do nhu cầu của cuộc sống đã giúp cho sản phẩm Đông Giao khẳng định được mình ngay trên mảnh đất quê hương. Nếu đi dọc đường 38 từ Sặt đi Bắc Ninh, ta sẽ bắt gặp nhiều cơ sở sản xuất đồng thời cũng là nơi  giới thiệu sản phẩm và bán sản phẩm của  Đông Giao. Sự phát triển này không phải là một sự ngẫu nhiên mà nó còn mang truyền thống của một làng nghề trong quan hệ mật thiết với những làng nghề truyền thống của Bắc Ninh từ xa xưa.

Đối với thị trường ngoài nước, Đông Giao có một loạt các cửa hàng, cơ sở dịch vụ thương mại xuất khẩu do người  Đông Giao làm chủ tại đường Cộng Hoà - Thành phố Hồ Chí Minh. Những cơ sở thương mại này vừa là nơi giới thiệu sản phẩm, vừa là nơi tiêu thụ sản phẩm của  Đông Giao. Các cơ sở đã giúp cho  Đông Giao tiêu thụ một số lượng hàng hoá lớn mỗi năm đặc biệt là thông qua các hợp đồng lớn với các nước ở khu vực châu Á và trên thế giới.

Không chỉ đơn thuần là một làng nghề chạm khắc gỗ nổi tiếng, mà Đông Giao còn là một làng quê có truyền thống văn hiến lâu đời. Đây chính là yếu tố đặc biệt vì người Đông Giao vừa giỏi nghề lại cần cù chịu thương chịu khó. Đông Giao có những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể rất phong phú, đa dạng. Với hệ thống di tích lịch sử văn hoá như đình, đền, chùa, miếu, văn chỉ, với phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lễ hội... đó là sự hội tụ tâm hồn trí tuệ của biết bao thế hệ người dân Đông Giao bồi đắp, giữ gìn và phát triển từ khi làng được thành lập đến nay.

Xác định trách nhiệm phát triển nghề chạm khắc gỗ Đông Giao trong thời kỳ kinh tế thị trường song song với việc bảo tồn các giá trị văn hoá truyền thống không phải là trách nhiệm riêng của quê hương  Đông Giao mà đó là nhiệm vụ, trách nhiệm của các cấp chính quyền của huyện, của tỉnh và của cả nước. Như vậy, làng nghề chạm khắc gỗ Đông Giao trong một tương lai gần sẽ vươn cao, bay xa, hoà chung trong dòng chảy đổi mới của đất nước.

Các tin bài khác:
Trường THCS Nguyễn Huệ đạt chuẩn quốc gia Trường THCS Nguyễn Huệ đạt chuẩn quốc gia

Năm 2013, Trường THCS Nguyễn Huệ được tỉnh cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 3 và huyện công nhận là trường trọng điểm chất lượng cao. Đặc biệt năm 2014, Trường THCS Nguyễn Huệ...

Chi tiết
Kết quả thi tuyển công chức cấp xã năm 2014

Đến thời điểm này việc chấm thi công chức xã trên địa bàn huyện Cẩm Giàng đã hoàn thành. Hội đồng thi tuyển công chức xã năm 2014 đã có kết quả cụ thể

Chi tiết
Khai mạc hoạt động hè - phát động tháng hành động vì trẻ em Khai mạc hoạt động hè - phát động tháng hành động vì trẻ em

Cẩm Giàng phấn đấu 100% Đoàn cơ sở tổ chức được ít nhất 03 Ngày thứ bảy tình nguyện, 03 Ngày chủ nhật xanh; Huy động các nguồn lực xây dựng nhà nhân ái, nhà bán trú cho em tặng các gia đình chính sách, hộ nghèo, trẻ em có hoàn...

Chi tiết
Tổ chức ngày hội tư vấn, hướng nghiệp học đường Tổ chức ngày hội tư vấn, hướng nghiệp học đường

Thông qua ngày hội tư vấn, hướng nghiệp lần này nhằm cung cấp, trang bị và bổ sung cho các em những kiến thức và kinh nghiệm cho hành trang học tập, lựa chọn nghề nghiệp và việc làm cho bản thân các em trong tương lai

Chi tiết
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10